Египтүүдийн тухай радиогоор дамжуулж байх юм. Зурагт үзэх боломжгүй байгаа ч, ерөнхийдөө төсөөлөгдөв, юу болж байгааг. Баахан гарууд цуглаж, жагсаж, хар утаа сууниглуулан ардчиллын төлөө тэмцэж байгаа юм байх оо. Ардчилал суулгахын хажуугаар, дэлгүүр дээрэмдэж, байшин шатааж байгаа. Байдаг л жүжиг. Гэвч цааш нь сонсоод байтал, бүр марзан санагдав: дээрэм тонуул эхэлж, эрх чөлөөт египтийн ард түмэн одоо хоолны төлөө тэмцэж эхэлжээ. Бүр нэг нэгнээ талхны булангийн төлөө үнэнээсээ, сэтгэл гарган хядаж байх юм. Мөн өөрсдийн музейг дээрэмдэж, олон мянган жилийн түүхтэй хатаасан хаадынхаа шарилыг зө...

Алаа хаяжээ... Гэхдээ сайн ойлгохгүй байна, яагаад ойрд ийм кино их гардаг болчив?

Уг онолын учрыг богино тайлбарлана гэвэл, их амархан: ямар нэгэн замбараагүй байдал үүссэн тохиолдолд хүмүүс соёлгүй болцгоож, энэ тэнд бааж шээж, сөнөөж, шатааж, адгуус төрхөндөө амжилттай ордог тухайн онол. 7 сарын 31-н сайхан харуулж өгсөн. Энэ үзэгдлийг Жэймс Уйлсон , Жорж Келлинг  нар 1982 онд хэд хэдэн туршилтаар баталсан юм.

Одоо тунисүүдээр, судануудаар ажиглагдаж байгаа. Адгуусын толгойн дахь баасыг ажиглах сайхан завшаан, 21-р зууны судлаач хүний бөөн бонус. Бас киргизүүдээр нэг хэсэг ажиглагдсан үзэгдэл. Энэхүү үзэгдлийг энтропи гэж нэрлэдэг.

Ихэнх шашинд итгэдэг хүмүүсийн тархи тол...

Мөхөж буй орныг юу аврах бэ? Сонин л бодол. Аврах хэрэг байна уу гэж бодоод үзэх хэрэгтэй. Юуг нь аврах бэ? Үүнийг аврах уу? Хоцорсон юм биш үү? Өмнөх бичлэгийг угаасаа хүн уншаад, толгойн дотроо юм бодсон болов уу? Үгүй л байх. Энэ уул нь их сонирхолтой сэдэв. Бидний ертөнц улам багассаар, багассаар. Юун тэр уудам тал. Морио унаад талын салхи шиг давхиж харагдаач. Гонжоомны ертөнцөөс өөр төсөөлөл байхгүй байж, Их Монгол гэж орилдог тал бий. Бидний мэддэг таньдаг уудам дэлхий гэж байхаа больсон. Нэг жижиг хүн нэг том ажлын нэг хэсэг байсан сэтгэлгээ ч алга болсон. Хувь хүн өөрийн систем дахь б...

Нэг аргентин нөхөртэй ярилцдаг юм байна. Маш сонирхолтой мэдээлэл өгч байх юм гэнэ: хүн сүрэг хэрхэн донгиорч, киргиздээд, улс орноо нурааж байгаа тухай. Манай хэдэн киргиздэх бодолтой залуучуудад маш сонирхолтой байна байх.

Жишээ татаж үзэх үү? Уншигч таны дунд сургуулийн хичээл дээр хэр анхааралтай байсан харагдана даа? Энэ удаад физикийн хичээл. Энгийн нэг пүршинд тогтоосон жин харж байсан байх. Пүршийг татан, сул тавихад пүрш дээшээ доошоо болж, хэвийн байдалдаа ордог- бөгсөө маажих шиг хялбархан, ойлгомжтой зүйл. Гэвч бид пүршийг жаахан хүчтэйхэн татвал, тэр пүрш нь дээшээ доошоо болс...

 Сур сур, бас дахин сур гэж нэг халзан өвөөгийн зурган доор бичсэн бичиг санаанаас гардаггүй. Учир шалтгаантай: баас, боов, ал гэх нэр томьёо хамгийн их эрэлтэй, хамгийн их уншигдсан мэдээний тоонд орж байна. 200-аас 300 хүн сонжсон байх жишээтэй.

Хамгийн бага уншигдсан бичлэгүүдийн маань тоонд (80-аас доош уншигчидтай): орчин цагын үйлдвэрлэл, хүнсний үйлдвэрлэл, чанаржуулалт, өөрийгөө хөгжүүлэх тухай мэдээлэл орж байх юм гэнэ. Сонирхолтой л юм....

Харь орнуудаас мэдээ ирж байхын гэнэ:

The Food and Agricultural Organization said Wednesday that the world faces a "food price shock" after the agency's benchmark index of farm commodities prices shot up last month, exceeding the levels of the 2007-08 food crisis.
The warning from the U.N. body comes as inflation is becoming an increasing economic and political challenge in developing countries, including China and India, and is starting to emerge as a potential problem in developed nations.

Энд

Маш сонирхолтой санагдлаа, энэ сэдэв. Хүнсний үнэ ГЭНЭТ ӨСНӨ! ч гэх шиг, хүн сүрдүүлээд л, айл...

За, үйлдвэрүүдийн онцлогуудын тухай, чипын онцлогуудын тухай нэг их дэлгэрэнгүй бичээд хэрэггүй байх: санах ой процессор хоёрыг хамтатган бичсэн. Мэддэг ойлгодог иргэд шууд тэр дор нь өлгөөд ойлгоод авна.

Хэмжээг нанометрээр бичсэн байгаа (чип доторх суурь ба дамжуулагч давхаргуудын хамгийн нарийн хэмжээ)

Сканер нь бидний зураг сканерддаг сканер биш, харин чипын давхарга тоологч төхөөрөмж юм. Фотолитографи буюу фото бар гэсэн үг.

Ерөнхийдөө бол чип нь маш олон тооны үйлдэл хийх чадвартай олон тооны транзисторны цуглуулга юм. Санах ой, процессор, контроллер гэх мэт. Одооны дэлхий даяар явагдаж б...

Ийм сайхан юм болж байхад бид бухимдах биш, баярлах хэрэгтэй. Гол нь ардчилал ялсан. Харгис социализмын үед дарлуулж, эрх чөлөөгөө эдлэх боломжгүй байсан манай Илийтүүд амь биеэ хайрлалгүй, Ардчиллын манлайд зүйтгээд байх жишээтэй:

Саяхны нэгэн өдөр гэр­тээ харихаар явж байсан най­ман настай охиныг “Элээ хур­га шүүрч байгаа” мэт чирч гулдран машиндаа оруулсан эр бузарлажээ. Онцгой байд­лын ерөнхий газрын албан ту­шаал­тан тэрбээр гэр бүлтэй, дээд боловсролтой, байгууллага хамт олондоо нэр хүндтэй нэгэн байсан нь гайхаш төрүүлэхээр. Хаана ч баг өмссөн мунаг эрчүүд охидын араас шүлсээ гоо­жуулаа...

Биш ээ, энэ өгүүллэгийн тухай биш. Гэвч ойролцоо, нилээд ойролцоо.
Андтай тохиолдсон явдлаас ярьмаар санагдаад болдоггүй. Аз жаргалын араас хөөн мөшгөсний тухай нэг сонирхолтой яриа.
Анд бид хоёр жилийн өмнө дулааны тоолуурны чанараас шалтгаалан, хэмнэл их гаргаж болдог тухай ярьж байсан юм. Тэр тоолуурыг авахад, ойролцоогоор 3 сая төгрөг. Гэвч хөршүүдтэйгээ нийлж авах юм бол, орцнынхондоо ч, андад ч тэр бөөн бонус. Бүр хэн хэндээ- андад, хөршид, за халуурч ярих юм бол төр улсад хэмнэл.

Анд тоолуурын талаар сайтар тунгааж бодож гэнэ. Хэн л хэдэн гурван зоосоо илүү үрэн таран хийхэв, авдаг хэрэг ...

Америкийн индианчууд гэж хүмүүс бий. Америкийн уугуул иргэд гэж заримдаа нэрлэгддэг- энэ нэрнээс маш их юм ойлгож болно. Тэд өөрсдийн нутагтаа ад үзэгддэг, өөрийн газар нутгийнхаа эзэд байхаа больсон гэсэн үг.

Тэдний нойрмог ухааныг нь өнгийн даавуугаар хуурдаг- тэд харин маш баяртайгаар тэр өнгийн даавууг нь шүтэж тахидаг. Маш дуртайгаар, бүр баяртайгаар өөрийн хүүхдүүдээсээ газар нутгаа хулгайлдаг, бүгдийг нь өнгийн цаасаар сольсон ард түмэн. Шаварт хутгалдан одоо амьдарч байгаа- тэр хутгалдах шавар баасаа энгийн, байдаг л зүйл гэж ойлгодог. Өөдлөх хэрэггүй, энэ баасандаа амьдрах хамаагүй ам...

Шинэ бичлэг эхлэсэн- даанч дуусгах цаг гэж юм байдаггүй. Оффшорын бизнес гэж юу, яаж ажилдаг тухай бичиж эхлээд, дуусгаагүй. Мөнгө гэж чухам юу бэ, нийгэм гэдэг сүрэгт ямар ач холбогдолтой тухай бичиж эхлээд, мөн адил дуусгаагүй. Явган тэнэгийн тэмдэглэл ангилалдаа германууд, франц сүргийн ард түмнүүдийн тухай онцлох сонирхолтой мэдээлэл бичиж эхлээд, мөн дуусгаагүй.

Ер нь дуусгаагүй юм их боловч, дуусгасан юм их бий. Дуусгах юм их байгаа болохоор, сэтгэл маш өөдрөг байна- дусал дуслаар, алхам алхмаар овоо юм хуримтлагдаад л байна. Хамгийн түрүүнд чанарын тухай бичлэгээ үргэлжлүүлж, дуусгах бо...

Европ, Америкийн хойг хавиас гадна, дэлхий даяар загас шувуу үй олноороо үхэж байгаа- одоогоор эрдэмтэд энэ үзэгдлийн талаар бодитой тодорхой хариу өгч чадахгүй байна. Гэвч хүнээс болж үүссэн гамшиг гэдэгт эргэлзэхгүй байгаа.

Эндээс загас шувуудын үхлийн тархалтын тодорхой харж болно:

Археологийн др. Проф. Төрбат мэдсэнээ хуваалцаж байна:

-Түүх соёлын өвийг Хятадууд, Монголчууд тал талаас нь хэмлэж байна гэхэд болно. Ялангуяа монголчууд илүү  түлхүү оролцож, түүх соёлоо сөнөөж, устгаж байгаа. Ард түмний амьдрал  ядуу, ухамсар дорой байгаад уу эсвэл нүд цагаан мөнгө улаан гэдэгт үү үнэхээр түүхийг үгүй хийж байгаа нь харагдаж байна. Зарим аймаг сум сүйрээд эхэлсэн гэж болно. Тухайлбал, Өмнөговь аймгийн Номгон суманд байдаг бүх булш бунхан тоногдсон. Тус  суманд  хэний ямар булш бунхан байсныг бүртгэж судалж амжаагүй байхад аль хэдийн тоногдсон байсан. Бид уг газарт очоод л бу...

Нэг найз маань өвлийн амралтаараа алс холын Египт орсон юм байх. Африкуудаар сонин сайхан юу байдгийг ярьж өгөв. Суэцийн сувгийг бас харсан, Македоны Александрын барьсан Александриа хотыг бас харсан юм байх. Дарсан зургуудыг нь хартал, Александрия хот хог новшиндоо дарагдсан, өрөвдөлтэй харагдаж байх юм. Эртний хот гэлтгүй, гудамжиндаа баадаг иргэд Африкийн дүр төрхийг бий байдаг бололтой.

Суэцийн сувгийн зургуудыг ажиглан, тэндхийн амьдралын тухай ярилцав. Ер нь сувгийн түүх нь гайхалтай сайхан түүх. Бас их сургамжтай түүх.
Уг сувгийн санааг анх 1858 онд франц залуучууд бий болгосон юм. Суваг...

Сонсгол сайжруулан, чанаржуулахын тухай өгүүлсэн. Харааг сайжруулан, чанаржуулахын тухай мөн өгүүлсэн.
Уг хоёр мэдрэмжийн адил, амтлах мэдрэхүйг мөн өндөр чанартай болгож болдог. Зөв, чанартайгаар амтлах гэдэг, эрүүл мэндийг сайжруулахаас гадна, хувийн биеэ авч явах соёлыг чанаржуулдаг.

Ихэнх иргэд хоол идэхдээ амьтан нохой шиг иддэг. Аль болгон тостой, өөхлөг. Тэр нь өөх тос нь элэг зүрх ходоодонд муугаар нөлөөлөхөөс гадна, юмыг тааруулан амтлах мэдрэмжийг алдаг. Иймд, идэж уухынхаа өмнө ганц хором тэвчиж, тавган дээр юу байгааг сайтар ажиглах хэрэгтэй.

Хөгжим сонсоно гэдэг, сайхан зүйл. Зари...

Бусдад
Цуурхал гэж хариулж болно.
Гэвч зүрх чинь асуувал, Чи яаж хариулах бэ?
гэж байх юм. Би өөрөө япон хэл мэдэхгүй- мэддэг хүмүүс байвал, зөв бурууг нь хэлж өгөөч?
"無名ぞと人にはいひて有ぬべし心のとはゞいかゞ答へむ"
Эртний хэллэг бололтой, герман хэлэнд япон хүн маань орчуулж чадахгүй байна. Харин яг юу гэснийг нь мэдэх юмсан. Ямартаа ч, сонин шүлэг байна шүү. Надад их таалагдлаа, хэсэгтээ бодож суулаа.
...

Ер нь шинэ жил гээд, хамаг өмнө нь хийж байсан ажлаа жорлонд хийгээд урсгах юм шиг, сонин юм. Анхандаа тоохгүй, хүмүүсийн хэрэг надад хамаагүй гэж бодон, доорх ажлаа хийж байтал, энд тэндxийн иргэд шинэ жилийг нөсөр сүртэй угтаж авч байх юм гэнэ.

Уул нь энэ айсуй 2011 он бусад жилтэйгээ адил болохгүй. Маш их өөрчлөлт ирнэ. Гэтэл зарим иргэдийн хувьд байдаг л нэг жил болно гэж авч байх юм. Тэгсэн мөртөө амьдралынхаа цагаар сольсон зүсмэл өнгийн цаасаараа пуужин салют худалдаж авч, сүр бадруулж байх юм гэнэ.

-Цаг нь ирэхээр өөрийн хийнэ дээ...
-Цаг нь одоо ирчихсэн.
-?!
-Зөв цаг, одоо цаг гэж хоёр...

Гоё л доо, соёл гэж. Хүчтэнгүүдийн соёл гэдэг, тэнэг хүүхдүүдийн толгой тархийг бага багаар гадаад дүрэмт хувцсанд оруулаас гадна, донгио хүүхдүүдийн тусламжтайгаар өөрийнx нь хэл соёлыг мартуулахад оршдог. Улмаар хүч эрчгүй соёл буюу соёлоо тээх чадваргүй нийгмийн гишүүдээсээ болж, ард түмнүүдийн толгой нь гадаад толгойгоор аль хэдийнээ орлогдчихсон байдаг.

…Энэтхэгийн үл хүрэгсэд буюу нийгмийнх нь хамгийн дорд давхарга англи хэлний шүтээн босгож, залуу үеийнхэндээ англи хэл суралцаж, эцэг эхээсээ сайн яваасай хэмээн ерөөл болгож гэнэ.
Эндээс уншаарай

Дурсамжийн бонус: Нийслэлийнхээ гадаад хэл...

Нүд бол маш чухал эрхтэн. Гэвч зарим хүмүүс нүдтэй байлаа ч, эргэн тойронд байгаа олон сайхан зүйл олж хардаггүй. Энэ учраас оюуны хүрээгээ тэлэхийг хүссэн сониуч иргэд бухимддаг: харах юм байхгүй байхад яаж нүдээ дасгалжуулах бэ? гэж мөрөө хавчин, солонгос цувралаа үзэн суудаг.
 
Олж харна гэдэг хүнд бэрх санагдах боловч, үнэн хэрэгтээ маш хялбар зүйл. Сонсголын адил, харааг мөн адил дасгалжуулж, чанартай болгож болдог. Хамгийн хялбар арга бол алгаараа нүдээ халхалж, дарж үрэлгүйгээр 10-15 секунд хамраараа тайван амьсгалан суудаг. Нүдээ нээлгүй гараа холдуулан, 20 орчим хормын дараа нүдээ нээ...